Add Your Heading Text Here
…placeholder…
…placeholder…
1: Julianakerk later Ontmoetingskerk Julianadorp.
Op 30 april 1910, op de verjaardag van de naamgeefster van deze kerk, Prinses Juliana wordt deze kerk in gebruik genomen. In 1908 ontstaan de plannen voor de bouw van deze Neo Gotische kerk. Het zal echter nog een jaar duren voordat de benodigde gelden bijeen zijn gebracht. Een gulle gift van Pieter Loopuyt (1859-1924) geeft het laatste zetje. De eerste steen wordt op 8 oktober 1909 gelegd. De architect van deze kerk is H. G. Th Mann uit Zijpe. De aannemers zijn J. Smit te Koegras en J de Graaf uit Julianadorp. In de achtergevel van de kerk is een fraai gebrandschilderd raam aangebracht. Dit raam werd ter gelegenheid van de inwijding van de kerk geschonken door Pieter Loopuyt (1859-1924). Het wordt ontworpen en gemaakt door Johannes Willem Gips (1869-1924) glasschilder te ’s Gravenhage. Het raam toont het wapen van Prinses Juliana. Het wapen is omgeven door twee ringen met de teksten “ter herinnering aan de geboorte van HKH Prinses Juliana der Nederlanden’ en onder ‘De stichting van Julianadorp MCMIX’. In de tweede ring ‘Aangeboden door P. Loopuyt ter gelegenheid van de inwijding der kerk 30 april 1910’. Het raam is te zien in de kerkzaal boven spreekstoel in de zuidelijke gevel. In 1934 krijgt de kerk een pastorie naast de kerk. De kerk wordt 1995 verbouwd en uitgebreid en wordt verder voortgezet als Kerkelijk centrum van de Protestantse gemeente Julianadorp met de naam Ontmoetingskerk. Het gebouw staat op de gemeentelijke monumentenlijst.
2: Bibliotheek School7
Op deze plaats waar nu de bekroonde bibliotheek School7 staat, stonden in het verleden twee scholen. De Rehobothschool aan de Keizersgracht 93 en School 7 aan de Weststraat 114. De bibliotheek wordt op 24 mei 2016 geopend. Het is een gezamenlijk project van Zeestad en Woningstichting Den Helder. De totale ver/nieuwbouw van de bibliotheek waarvan de ontwerpfase al start in 2012, is uitgevoerd naar een idee van Evelien van Veen, verbonden aan het Rotterdamse architectenbureau Van Veen. In 2017 wordt School 7 uitgeroepen tot beste bibliotheek van Nederland. In ditzelfde jaar doet School 7 mee in de race voor beste bibliotheek van de wereld. Een jaarlijkse prijs die wordt uitgereikt aan een openbare bibliotheek die nieuw gebouwd is of gerealiseerd in een gebouw dat niet eerder als bibliotheek in gebruik is geweest. Voor School 7 is een ijzersterk punt de interactie met de omgeving en de lokale cultuur. Ook het feit dat deze bibliotheek toegankelijk is voor de vele groepen binnen een grote gemeenschap doet het bij de jury goed. Op 28 augustus 2018 is de uitslag van deze competitie bekend en zo wint School 7 de prestigieuze IFLA/Systematic Public Library of the Year Award. De prijsuitreiking is tijdens The World Library and Information Concres in Kuala Lumpur 2018. De prijzenregen gaat nog even door en op 12 september 2018 wint School 7 de prijs voor Openbare bibliotheek van het jaar.
3: Gebouw 72 op het ‘oude Rijkswerf terrein’
Gebouw 72 op het voormalige Rijkswerf terrein dateert van 1949. Het doet denken aan de naoorlogse variant van de bekende klassieke vakwerkbouw. De houten balken zijn hierbij vervangen door een gegoten betonnen draagconstructie. Aanvankelijk is dit gebouw in gebruik als zeilmakerij en takelaarswerkplaats (mensen die schepen op- en aftuigen). De vakken in het betonskelet zijn in de tijd dat in dit gebouw een werkplaats is ondergebracht gevuld met metselwerk en kozijnen. In de periode 1995-2000 verplaatst de marine de Rijkswerf activiteiten naar de Nieuwe Haven en wordt de oude locatie verlaten. De oude locatie van de Rijkswerf wordt door overheid overgedragen aan de gemeente Den Helder. De gemeente zoekt invulling en besluit het gemeentehuis te verplaatsen van Nieuw Den Helder naar het óude Rijkswerf’ terrein’ In september 2023 wordt na een forse verbouwing gebouw 72 in gebruik genomen als werkplek voor gemeenteambtenaren. De oude en beeldbepalende betonconstructie blijft ook na bouwkundige aanpassingen zichtbaar. Het gebouw is duurzaam en gebruiksvriendelijk gemaakt en krijgt een centrale vide om zo de omliggende werkruimtes te voorzien voldoende daglicht. Het gebouw heeft zonnepanelen en warmte- en koudeopslag en is op deze manier energieneutraal gemaakt. Aan zowel de binnenzijde als aan de buitenzijde is het gebouw is voorzien van geïsoleerde metalen puien.
4: Gebouw 47 op het ‘oude Rijkswerf terrein’
Gebouw 47 is aanvankelijk een pompgebouw dat wordt gebouwd in de periode 1813 – 1823 in de Neo Classicistische stijl. Het is gebouwd naar een ontwerp van Jan Blanken Jansz (1755-1838). Blanken werkt als waterbouwkundig ingenieur en is verantwoordelijk voor de bouw van de Rijkswerf in Den Helder. Daarnaast is hij de ontwerper van het Noord-Hollandskanaal en het droogdok in Hellevoetsluis. Het pompgebouw telt drie verdiepingen en is voorzien van een schilddak. In het gebouw staat een door stoom aangedreven pomp bedoeld om dok 1 van water te voorzien en ook om dit dok leeg te pompen. Het blijft in gebruik tot 1862 dan wordt er een nieuw pompgebouw, gebouw 56, in gebruik genomen. Dit pompgebouw krijgt een nieuwe bestemming. Op de begane grond komt een ijzermagazijn. De eerste en tweede verdieping worden in gebruik genomen als graanpakhuis voor de marine bakkerij. In 1888 wordt het ijzermagazijn verplaatst en wordt het hele gebouw in gebruik genomen als graanpakhuis. Zo krijgt dit gebouw de naam ‘Graanpakhuis’. In 1939 wordt het gebouw voorzien van betonnen vloeren en ook schotten van gewapend beton. In hetzelfde jaar wordt en deel van de begane grond ingericht als telefooncentrale. Tijdens de Duitse bezetting wordt het gebouw gebruikt als commandopost. De houten kapconstructie wordt in 1942 vervangen door een constructie van gewapend beton. Na de oorlog is het gebouw in gebruik als huisvesting voor de werfpolitie en later het Marine Bewakingskorps. Nadat de gemeente de oude Rijkswerf heeft overgenomen is de VVV enige tijd op deze locatie gehuisvest geweest. Aan de Weststraat zijde van dit gebouw is aan de muur een monument bevestigd voor het Rijkswerfpersoneel dat gedurende de Tweede Wereldoorlog op het werk of elders is omgekomen als gevolg van oorlogshandelingen.
5: Kunstwerk Knowing By Heart door Rudi van de Wint
Deze blikvanger staat tegenover gebouw 47. De Helderse bevolking kan in 2003 tijdens de tentoonstelling Kaap Helder al kennis maken met dit sculptuur van de kunstenaar Rudi van de Wint met de naam ‘Knowing By Heart’. Het staat dan opgesteld in gebouw de Kathedraal, in latere tijd onderdeel van de in 2015 opgeleverde Helderse schouwburg Theater De Kampanje. De eerste schetsen van dit beeld van Rudi van de Wint ontstaan in 1987. Het wordt in 2002 uitgevoerd in cortenstaal. Dit enorme sculptuur wordt in drie delen vervaardigd bij Jongejans Staalbouw bv in Den Helder. De kunstenaar heeft nog wel iets op zijn verlanglijstje staan voor dit kunstwerk. Het zou een fantastische en ook een waardige blikvanger zijn bovenop de Helderse zeedijk en het zou helemaal bekleed moeten worden met koper. Beide wensen zijn helaas niet in vervulling gegaan. In 2005 koopt Willemsoord bv dit beeld en in 2006 wordt het op de huidige plaats gezet. De kunstenaar is tevreden met deze locatie. Op 30 mei 2006 overlijdt Rudi van de Wint, de plaatsing van dit werk, in september van ditzelfde jaar, heeft hij niet mogen meemaken. Het werk van Rudi van der Wint is niet alleen in Den Helder maar ook nationaal en internationaal zeer bekend. In Den Helder is meer werk van deze kunstenaar te zien. Bij het KIM staat The Wave en in de bibliotheek School 7 staat boven aan de trap het beeld Hoop. In het Duinpark in Nieuw Den Helder zijn naast lantaarnpalen en hekwerken ook twee bruggen van zijn hand te zien. Veel van zijn beeldhouwwerken zijn uitgevoerd in cortenstaal. Verder is er natuurlijk het beeldenpark De Nollen op een steenworp afstand van spoorwegstation Den Helder Zuid.
6: Theater De Kampanje, de Helderse schouwburg
Theater de Kampanje is een blikvanger van formaat op de ‘Oude Rijkswerf’. Dit theater wordt op 16 oktober 2015 geopend na een grote en ingrijpende verbouwing van de voormalige ketelmakerij uit 1920 en de voormalige bankwerkerij uit 1916 dat de fraaie naam De Kathedraal draagt. De beide gebouwen worden gekoppeld en voorzien van een toneeltoren. Deze laatste steekt boven alle andere bebouwing van de ‘Oude Rijkswerf’ uit. Het architectenbureau Dongen-Koschuch tekent voor het ontwerp. De verbouwing wordt uitgevoerd door Bouwbedrijf M.J. de Nijs en Zonen B.V. uit Warmenhuizen. Het theater bestaat uit een grote zaal, een foyer, een kleine zaal, een stadshal en vergaderzalen. De grote zaal in het theater telt 748 zitplaatsen inclusief de balkons. De kleine zaal 123 zitplaatsen. Ook aan de horeca is gedacht met een theaterrestaurant en een café. In 2016 ontvangt het ontwerp voor dit theater de Arie Keppler architectuurprijs. De Arie Keppler architectuurprijs is een Noord-Hollandse prijs voor omgevingskwaliteit. De prijs onderscheidt voorbeeld stellend en innovatief werk op het brede terrein van architectuur, stedenbouw, landschap, ruimtelijke ordening en cultuurhistorie. Theater de kampanje is een goed voorbeeld hoe industrieel erfgoed een nieuwe en duurzame bestemming kan krijgen.
7: Monument voor het Reddingwezen aan het Helden der Zeeplein
Na de begrafenis van Nederlands beroemdste redder, Dorus Rijkers op 21 april 1924, ontstaat het idee om een monument op te richten voor alle redders ter zee. Er wordt een werkgroep geformeerd “Het comité Monument Nederlandsch Reddingwezen’ en de Amsterdamse architect Pieter Lodewijk Kramer (1881-1961) wordt gevraagd voor dit project. Het monument wordt ontworpen in de stijl van de Amsterdamse School. Het benodigde geld voor de bouw van dit monument wordt met halve centen, hele centen en stuivers bijeengesprokkeld. De totale opbrengst van alle acties is echter onvoldoende om het monument volgens het eerste plan te realiseren. Het ontwerp wordt door Kramer vereenvoudigd en vervolgens uitgevoerd door aannemer A. van der Wouw uit Huisduinen voor de som van FL 16.900. Dit is exclusief de beeldhouwwerken en het carillon. Het bouwwerk wordt opgetrokken in rode baksteen. De beeldhouwwerken worden uitgevoerd door de beeldhouwers Theo Vos, Jan Schultsz en Gerrit van der Veen. Het carillon van 30 klokken, wordt geleverd voor een vriendenprijs door de firma van Bergen te Heiligerlee. Op dinsdag 2 oktober 1934 wordt de eerste steen gelegd voor het reddingmonument aan het Westplein het latere Helden Der Zeeplein. Op 4 juni 1935 onthult Koningin Wilhelmina dit reddingmonument. In de oorlog worden de 30 klokken van dit carillon door de Duitsers gestolen en afgevoerd. Na de oorlog worden de klokken teruggevonden. Zevenentwintig klokken van de dertig klokken zijn in goede conditie, drie klokken worden vervangen. Deze worden teruggeplaatst in het carillon en op 15 juni 1950 speelt het carillon weer als vanouds. In 1999 wordt het carillon gerenoveerd en uitgebreid. Het aantal klokken wordt vergroot naar negenenveertig stuks. Vanwege het faillissement van de firma Van Bergen in 1980 is het de firma Eijsbouts in Asten die 19 aanvullende klokken levert. In 2025 wordt het carillon opnieuw gerestaureerd.
8: Watertoren Den Helder
De eerste Helderse watertoren is tevens de eerste watertoren in Nederland. Deze wordt gebouwd op initiatief van de gemeente Helder en de Koninklijke Marine die de vloot wil voorzien van schoon drinkwater. De architect die hiervoor wordt aangesteld is C van Spall. De watertoren, in Neo Romaanse stijl, wordt in 1856 gebouwd in de Helderse waterleidingduinen nabij het pompstation. Het heeft een reservoir van 157 m3. De toren is vervaardigd van gietijzer zonder dak of buitenbekleding. De hoogte is iets meer dan 22 meter. In de winter moest de toren worden verwarmd om bevriezing tegen te gaan. De capaciteit van deze toren is na 50 jaar niet meer toereikend. De architect Jan Schotel ontwerpt voor Den Helder een fraaie watertoren in Neo Gotische watertoren stijl. De bouw, door de Helderse aannemer Jan Spruit, wordt in 1908 afgerond. Deze nieuwe ruim 40 meter hoge gemetselde watertoren met een stalen reservoir van 400m3 wordt gebouwd te midden van de weilanden. Zo’n 50 jaar later, de watertoren staat inmiddels midden in de stad, is de capaciteit van de watertoren niet meer voldoende voor de groeiende bevolking van Den Helder en komen er plannen om de capaciteit te vergroten. De architect J.H.J. Kording wordt aangesteld om het bouwkundige probleem op te lossen. Het reservoir moet worden vergroot van 400m3 naar 545 m3. Hiervoor moet de gehele bovenzijde van de toren worden aangepast. De gehele toren werd voorzien van een laag spuitbeton en zo krijgt de toren een geheel ander aanzien. De verbouwing duurt van 1959 tot 1961. Halverwege de jaren 80 verliest de toren haar functie en wordt haar taak overgenomen door hydrofoorpompen. In 2005 wordt de toren teruggebracht in de stijl van 1908. De betonnen laag wordt hierbij verwijderd en zo wordt de watertoren in haar oude glorie hersteld.
9: Klassieke windmolen ‘De goede verwachting’
In Den Helder hebben in het verleden een zevental klassieke windmolens gestaan. Het gaat hierbij om houtzaagmolens, meelmolens en een meel en trasmolen. Deze zijn in de loop van de tijd allemaal verdwenen. In 2023 start de bouw van een replica van De Goede Verwachting. De voorganger, de in 1867 gebouwde houtzaagmolen, gaat op 5 september 1897 door brand verloren na een blikseminslag. De nieuw te bouwen molen, een acht kantige stellingmolen, krijgt niet de oorspronkelijke functie van houtzaagmolen maar zal in de toekomst graan gaan malen voor de lokale bakker. De plaats van deze molen is niet ver van de plaats waar de molen in het verleden heeft gestaan. De eerste steen wordt gelegd op 4 september 2024 door de voorzitter van de Helderse molenstichting ‘De Onderneming’ Hans Verhoef. De onderbouw van de molen wordt in 2024 voltooid. Op 2 mei 2025 wordt het achtkant met een grote hijskraan op de onderbouw geplaatst. De kap voor deze molen wordt op de bouwplaats zelf gebouwd en op 18 juli 2025 op zijn plaats gehesen. De molen krijgt een vlucht, de lengte van de wieken, van 23 meter. De buitenzijde van de molen is voltooid maar aan de binnenzijde ontbreekt nog de installatie om graan te malen. Dit geldt ook voor de educatieve zagerij en de Bed & Breakfast die hier zijn gepland. Voor deze voorzieningen wordt geld ingezameld.
10: Beting of dubbele bolder.
Dit groot uitgevallen kunstwerk wordt op 31 augustus 2018 onthuld door de Helderse Burgemeester Koen Schuiling en Ferdinand Vreugdenhil, de directeur van Zeestad. Het is geplaatst op de Parallelweg hoek Beatrixstraat. Het werk is 12 meter breed en 6 meter hoog. De naam beting is afkomstig uit de scheepvaart en betekent: een Constructie van twee zware staanders (de spenen) die zijn verbonden door een zware balk (het juk). Dit dient om een sleepkabel of een ankertros te beleggen. Bij de onthulling van dit kunstwerk zijn een groot aantal Jutters van het Jaar aanwezig. Dit zijn mensen die zich op een bijzondere wijze hebben ingezet voor de stad en de Helderse gemeenschap. Deze prijs is niet alleen een blijk van waardering. De winnaars krijgen ook een beeldje van de Jutter, een ontwerp van Kees Doolaard. Deze prijs wordt jaarlijks uitgereikt. Het kunstwerk, de dubbele bolder of beting genoemd, wordt ontworpen door Marc Ruygrok (1953) in samenwerking met Edzo Bindels en Juliette Nielsen. Het werk, is gegoten in brons en wordt vervaardigd bij Klokkengieterij de Koninklijke Eijbouts in Asten. Er worden in totaal 4000 letters en leestekens op de beting gelast waarop de (maritieme) geschiedenis van Den Helder is te lezen. De teksten werden aangeleverd door De Helderse Historische Vereniging. Het kunstwerk is geschonken door het Maritieme bedrijfsleven aan de gemeente Den Helder.
11: Vuurtoren ‘De Lange Jaap’
Het hoogste iconische bouwwerk van Den Helder dat is de Lange Jaap. Formeel draagt deze vuurtoren de naam ‘Kijkduin’. Deze gietijzeren vuurtoren met een hoogte van 63,5 meter wordt in 1878 opgeleverd en is gemaakt naar een ontwerp van Quirinus Harder. Quirinus Harder is hoofd constructeur bij de bouwkundige dienst van het Loodswezen. Hij wordt gezien als de Nederlandse pionier van gietijzeren vuurtorens. Deze toren met zestien zijden wordt in modulen gegoten bij gieterij Penn en Bauduin te Dordrecht. Van dit type vuurtoren zijn er slechts twee exemplaren op de wereld te vinden. In Den Helder en een nagenoeg identiek exemplaar wordt in het voormalige Nederlands-Indië op de zuidwestelijke punt van Sumatra gebouwd. Deze 63 meter hoge vuurtoren wordt bij de Haagse firma Enthoven en Co. eveneens in modulen gegoten en daarna naar Sumatra verscheept en aldaar net als de Helderse vuurtoren met bouten, moeren en ijzercement in elkaar gezet. Ergens gedurende de Tweede Wereldoorlog besluiten de Duitsers om de reeds buiten gebruik gestelde Helderse vuurtoren te voorzien van een camouflage beschildering. Na de oorlog staat de vuurtoren nog fier overeind. In 1945 krijgt de vuurtoren noodverlichting en kan zo weer worden ingezet als kustverlichting en navigatie baken. In 1949 krijgt de Lange Jaap weer zijn vertrouwde rode kleur. In 1988 krijgt deze toren de status van Rijksmonument. De Lange Jaap komt in het landelijke nieuws door de slechte bouwkundige staat. Na veel politiek gekrakeel valt op 16 december 2025 dan toch het besluit om de vuurtoren te restaureren en te stabiliseren. In 1992 wordt het stalen en met koper bekleedde lichthuis in zijn geheel vernieuwd. Het oude lichthuis wordt op Rijkswerf Willemsoord gestald. Tot op 16 april 2026, dan wordt het lichthuis na een grondige restauratie geplaatst in de Helderse Hortus Overzee.
12: Kustwachttoren Den Helder
Deze kustwachttoren staat aan de Zeeweg op Huisduinen en wordt in 1949 opgeleverd. Het ontwerp dateert van 1947 en is afkomstig van de bouwkundige dienst van het Loodswezen met medewerking van architect Wieger Bruin. De toren wordt opgetrokken van baksteen, is 18 meter hoog en heeft een vierkante vorm. Officieel heet dit bouwwerk een uitkijktoren met geleide licht. De functie van de toren is primair om de scheepvaart te controleren en de veiligheid op zee te bewaken. Er worden ook metrologische gegevens verzameld afkomstig van de lichtschepen en andere kustwachtposten. Dit bouwwerk is een goed voorbeeld van de naoorlogse wederopbouw van Nederland. In dit geval spreekt men zelfs van een uniek bedrijfsgebouw. Het gebouw staat op de gemeentelijke monumentenlijst. Deze toren is tot 1990 in gebruik geweest als kustwachtpost. Nieuwe technologieën maken de kustwacht bewaking op deze wijze overbodig. Tegenwoordig is de toren in gebruik als Bed & Breakfast. Het is niet de eerste uitkijktoren op Huisduinen. De voorganger, een stalen kustwachttoren staat ter linkerzijde van het voormalige Rode kruisgebouw nu een restaurant gezien vanaf het land. De toren wordt in 1922 gebouwd en heeft op deze plaats gestaan tot in .1953 en wordt met de komst van de nieuwe toren overbodig en later gesloopt. Gedurende de Tweede Wereldoorlog is de toren in gebruik geweest bij de Duitse Luftwaffe als observatiepost.
13: Zr.Ms. De Zeven Provinciën (F802)
Zr.Ms. De Zeven Provinciën is een luchtverdediging- en commando fregat. In de praktijk een zwaarbewapend oorlogsschip en bedoeld om een vlooteskader of taskforce te beschermen tegen dreiging vanuit de lucht. Het is gebouwd in de periode 1998-2000. De indienststelling volgt op 26 april 2002. De naam van dit schip, De zeven Provinciën, is afkomstig van het bondgenootschap dat op 23 januari 1579 werd gesloten tussen de zeven opstandige noordelijke gewesten van de Lage Landen. Dit verbond staat bekend als De Unie van Utrecht. Dit schip is het derde schip in de historie van de Koninklijke marine dat deze naam draagt. De voorloper van de Koninklijke marine de Staatse marine heeft vijf linieschepen in dienst gehad met deze naam. Samen met de Zr MS Tromp, De Ruyter en De Evertsen vertegenwoordigen deze schepen de Zeven Provinciën klasse van de Koninklijke marine. Het schip heeft als thuishaven Den Helder. Sinds 1954 is dit Nederlands grootste marinehaven en gesitueerd op het Nieuwe Haven terrein.
14: Grafelijkheids duinen
De Grafelijkheidsduinen is een 100 hectare groot duingebied ten westen van Den Helder, het meest noordelijke duingebied van het Nederlandse vasteland, dat zijn naam ontleent aan de vroegere bezitters, de Graven van Egmont. Het gebied kende een bewogen geschiedenis als waterwingebied (1856-1982) en militair oefenterrein (vanaf 1881), waardoor het lange tijd ontoegankelijk was voor publiek. Sinds 1992 beheert het Landschap Noord-Holland het gebied met als doel de natuur te herstellen, wat heeft geleid tot de terugkeer van bijzondere planten zoals orchideeën, en er is een natuurpad en observatiehut ingericht voor bezoekers.